ΡΕΥΜΑΤΑ
ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ
Το έργο είναι νατουραλιστικό, αφού το θέμα το ίδιο θίγει τα κακώς κείμενα μιας κοινωνίας που υποφέρει, που υπάρχει στο περιθώριο, και οι ήρωες είναι άνθρωποι χτυπημένοι από τη μοίρα, από την ίδια τη ζωή. Είναι δέσμιοι των εσωτερικών τους παρορμήσεων , αλλά κυρίως εξωτερικών δυνάμεων που δεν μπορούν να ελέγξουν.
Η Γιαννούλα, είναι μια μάνα, μια σύζυγος, η οποία πρέπει να καταφέρει να εξασφαλίσει γι’ αυτήν και τα παιδιά της την επιβίωση. Αυτό την ωθεί σε πράξεις που χωρίς να συγκρούονται με τη δική της ηθική, αλλά και με την κοινή ηθική, είναι ωστόσο επιτηδευμένες και έχουν ως στόχο να εξασφαλίσουν τροφή και ό,τι άλλο χρειάζονται τα παιδιά. Η ανηθικότητα στις πράξεις της υπάρχει όχι με τη μορφή της εκπόρνευσης, της μοιχείας, αλλά με τη μορφή της εξαπάτησης και της παραπλάνησης του κουμπάρου. Είναι όμως και θύμα εξωτερικών δυνάμεων, αφού ο άντρας είναι ένας τεμπέλης, αδιάφορος σύζυγος και πατέρας, ο οποίος νοιάζεται μόνο για τη δική του ζωή, που ενδίδει στις δικές του επιθυμίες χωρίς να υπολογίζει τις ανάγκες των υπολοίπων μελών της οικογενείας. Ουσιαστικά αυτός ωθεί τη γυναίκα του να κινηθεί με τον τρόπο που κινήθηκε με τον κουμπάρο.
Η Γιαννούλα, όμως είναι και θύμα της κοινωνικής κριτικής και κατακραυγής. Ενώ ο άντρας της την απατά και έχει αρχίσει να ξενοκοιμάται με την πρώην αγαπημένη του, ο γείτονας σπεύδει να «καταγγείλει» την ανηθικότητά της, με αποτέλεσμα διπλό χτύπημα: και απατημένη και τιμωρημένη με χειροδικία από το σύζυγο. Θύματα είναι και τα παιδιά τους, αφού πεινούν, υποφέρουν, κρυώνουν, χωρίς τα ίδια να έχουν μερίδιο ευθύνης για οτιδήποτε, αλλά μόνο την κακοτυχία να γεννηθούν σε αυτή την οικογένεια, σε αυτή τη γειτονιά, σε αυτή την κοινωνία. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο αφηγητής θεωρεί ότι το παιδάκι που πέθανε είναι αυτό που γλίτωσε ουσιαστικά από τα βάσανα.
Το ίδιο το θέμα του έργου είναι νατουραλιστικό, αφού και άμεσα και έμμεσα ασκεί κριτική στην κοινωνία, στα κακώς κείμενα της ζωής των ανθρώπων των χαμηλών λαϊκών στρωμάτων. Οι ήρωες είναι φτωχοί και ταλαιπωρημένοι άνθρωποι μιας φτωχικής συνοικίας της Αθήνας, όπου οι μισοί άνθρωποι είναι θύτες (χαιρέκακοι, τεμπέληδες, υστερόβουλοι) και οι άλλοι μισοί θύματα ή εν συνειδήσει αθώοι (παιδιά κυρίως, και τίμιοι άνθρωποι, όπως ο αφηγητής, ο μπακάλης, κτλ.).
ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ
Ο αφηγητής με ρεαλισμό παρουσιάζει τη ζωή στη λαϊκή φτωχική συνοικία, όπου οι άνθρωποι ζουν με όλους τους περιορισμούς που επιβάλλει η οικονομική τους κατάσταση.
Τα πρόσωπα, οι καταστάσεις δίνονται με αληθοφάνεια και πειστικότητα∙ μπορεί να μην είναι πραγματικά πρόσωπα, θα μπορούσαν όμως να είναι.
Το χωροχρονικό πλαίσιο συμπίπτει με την περίοδο που και ο ίδιος ο Παπαδιαμάντης ζει στην Αθήνα. Την αληθοφάνεια έρχεται να στηρίξει και το γεγονός ότι το έργο έχει και αυτοβιογραφικά στοιχεία (α΄ ενότητα: η πρωτοπρόσωπη αφήγηση, το επάγγελμα, η φιλολογική εργασία δηλαδή και η διαβίωση σε αυτή την περιοχή, η συναναστροφή με τους ανθρώπους, όπως εδώ περιγράφεται).
ΗΘΟΓΡΑΦΙΑ
Μπορεί να διαδραματίζεται η ιστορία στην Αθήνα, αλλά και πάλι οι πρωταγωνιστές είναι απλοί και λαϊκοί άνθρωποι, και αποτυπώνεται στο διήγημα ο τρόπος ζωής τους, η νοοτροπία τους. Η γλώσσα δεν είναι βέβαια η δημοτική σε όλη την έκταση, αλλά στα μέρη που οι ήρωες αποκτούν φωνή αυτό γίνεται με τη γλώσσα την καθομιλουμένη της εποχής και της περιοχής. Αποτυπώνονται επίσης οι αντιλήψεις, οι πεποιθήσεις περί ηθικής, οι μεταξύ των ηρώων σχέσεις στα πλαίσια της κοινωνίας, επαγγέλματα, συνήθειες.
